Alkoholizm we Wrocławiu i psychoterapia DDA/DDD. Jak rodzinny problem z alkoholem wpływa na dorosłe życie?
Alkoholizm we Wrocławiu to nie tylko temat leczenia uzależnienia. To także problem rodzin, relacji i długofalowych skutków psychicznych, które bardzo często ujawniają się dopiero po latach. Jak podaje „Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii dla miasta Wrocławia”, opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia, celem miejskich działań jest profilaktyka i ograniczanie zdrowotnych oraz społecznych skutków uzależnień wynikających z nadużywania alkoholu, używania innych środków psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych. Sam sposób sformułowania tego celu pokazuje jasno, że Wrocław traktuje alkohol nie jako problem jednostki, ale jako zjawisko wpływające na całe otoczenie społeczne.
Z perspektywy MENTIS Centrum Psychoterapii, Rozwoju i Wsparcia we Wrocławiu szczególnie ważne jest to, że skutki alkoholu nie kończą się wtedy, gdy ustaje picie. Bardzo często zostają w rodzinie na długo i wracają w dorosłym życiu dzieci wychowanych w domu pełnym napięcia, chaosu, nieprzewidywalności albo emocjonalnej nieobecności. Właśnie dlatego rozmowa o alkoholizmie we Wrocławiu powinna prowadzić również do tematu psychoterapii DDA i DDD, bo to właśnie w tych obszarach dawny rodzinny problem zaczyna po latach wpływać na relacje, poczucie własnej wartości, sposób przeżywania emocji i zdolność do budowania bezpiecznej bliskości.
Alkoholizm we Wrocławiu dotyczy nie tylko osób pijących
Jeżeli ktoś szuka informacji pod hasłem „alkoholizm Wrocław”, powinien zobaczyć coś więcej niż ogólną definicję uzależnienia. Miejski program profilaktyczny wprost wskazuje, że działania samorządu mają ograniczać szkody zdrowotne i społeczne związane z alkoholem. To bardzo ważne ujęcie, bo pokazuje, że oficjalna diagnoza problemu obejmuje również rodziny, dzieci i bliskich osób pijących. Nie chodzi więc wyłącznie o terapię osoby uzależnionej, ale także o skutki, które alkohol zostawia w domu, relacjach i codziennym funkcjonowaniu mieszkańców.
Ten sposób myślenia jest zbieżny z tym, co widzimy w gabinecie psychoterapeutycznym. Bardzo wiele osób nie zgłasza się po pomoc dlatego, że same nadużywają alkoholu, ale dlatego, że przez lata żyły obok problemu alkoholowego i do dziś odczuwają jego konsekwencje. To napięcie potrafi przyjmować różne formy: lęk, trudność w odpoczywaniu, nadmierną odpowiedzialność, perfekcjonizm, wycofanie z relacji albo przeciwnie — wchodzenie w związki, w których trzeba stale ratować drugą osobę. Alkoholizm w rodzinie bardzo często nie znika wraz z końcem picia. Zostaje zapisany w sposobie funkcjonowania dziecka, które później staje się dorosłym.
DDA i DDD to realny problem psychologiczny, a nie modne hasło
W dyskusji o skutkach dorastania w rodzinie alkoholowej warto opierać się na rzetelnych źródłach, a nie na uproszczeniach. Jedną z najczęściej cytowanych publikacji w tym obszarze jest artykuł przeglądowy Susan L. Harter pod tytułem „Psychosocial adjustment of adult children of alcoholics: a review of the recent empirical literature”, opublikowany w 2000 roku w czasopiśmie Clinical Psychology Review. Autorka przeanalizowała kontrolowane badania dotyczące psychospołecznego funkcjonowania dorosłych dzieci alkoholików i wskazała, że osoby te są bardziej narażone między innymi na objawy depresyjne, zaburzenia lękowe, niską samoocenę, trudności w relacjach rodzinnych oraz ogólne poczucie przeciążenia i niedostosowania. Jednocześnie Harter podkreśla, że nie istnieje jeden sztywny, uniwersalny „syndrom DDA”, który pasowałby do każdej osoby z takim doświadczeniem.
To rozróżnienie ma ogromne znaczenie w psychoterapii. DDA i DDD nie są etykietą, którą przykleja się każdemu, kto dorastał w trudnym domu. To raczej obszar doświadczeń i mechanizmów, które mogą, ale nie muszą, przyjmować podobne formy. Jedna osoba będzie przeżywać silny lęk i nadmierną czujność, inna chroniczne poczucie winy, jeszcze inna trudność w zaufaniu albo potrzebę nieustannej kontroli. Dlatego dobra psychoterapia nie polega na dopasowaniu człowieka do schematu, lecz na uważnym rozpoznaniu, jak jego historia działa w teraźniejszości.
Dorośli często funkcjonują dobrze, ale wewnętrznie są stale napięci
Wiele osób wpisujących w wyszukiwarkę frazy „terapia DDA Wrocław” albo „psychoterapia DDD Wrocław” nie znajduje się w jawnym kryzysie. Przeciwnie — bardzo często są to osoby dobrze zorganizowane, pracowite, odpowiedzialne i skuteczne. Problem polega na tym, że to funkcjonowanie bywa okupione ogromnym kosztem psychicznym. Za sukcesem zawodowym może stać lęk przed porażką. Za odpowiedzialnością — przekonanie, że tylko pełna kontrola daje bezpieczeństwo. Za troską o innych — trudność w uznaniu własnych potrzeb.
Taki obraz znajduje potwierdzenie również w literaturze naukowej. Artykuł Nady el-Guebaly’ego, D. Staleya, A. Leckie i S. Koensgen pod tytułem „Adult children of alcoholics in treatment programs for anxiety disorders and substance abuse”, opublikowany w 1992 roku w czasopiśmie The Canadian Journal of Psychiatry, pokazał, że dorosłe dzieci alkoholików stanowiły znaczącą część pacjentów programów leczenia zaburzeń lękowych i uzależnień. Autorzy odnotowali między innymi wyższe wskaźniki współzależności i wcześniejszy kontakt z pomocą psychiatryczną w porównaniu z grupami kontrolnymi. To ważne, bo dobrze tłumaczy, dlaczego skutki dorastania w rodzinie z problemem alkoholu tak często wracają właśnie pod postacią lęku, napięcia i trudności w relacjach.
We Wrocławiu pomoc dla DDA i DDD jest jasno nazwana
To, że temat DDA i DDD jest realny, a nie wyłącznie teoretyczny, dobrze widać w publicznym systemie wsparcia we Wrocławiu. Wrocławskie Centrum Zdrowia na swojej oficjalnej stronie opisuje „Program specjalistycznej pomocy osobom zagrożonym uzależnieniem oraz uzależnionym od alkoholu, współuzależnionym i DDA”. Jak wynika z opisu programu, jego celem jest udzielanie specjalistycznej pomocy oraz wsparcia osobom uzależnionym od alkoholu, współuzależnionym i dorosłym dzieciom alkoholików. Wśród form realizacji wymieniono treningi umiejętności dla osób uzależnionych, współuzależnionych i DDA/DDD, grupowe formy wsparcia dla osób z syndromem DDA/DDD oraz poradnictwo indywidualne w zakresie problemów uzależnienia i współuzależnienia. Co istotne, strona programu podaje również, że wszystkie działania realizowane w jego ramach są bezpłatne i finansowane z budżetu miasta Wrocławia.
To bardzo ważna informacja dla osób, które zastanawiają się, czy ich trudności „są wystarczająco poważne”, by szukać pomocy. Skoro miejska placówka wprost prowadzi program kierowany także do DDA i DDD, to znaczy, że problem został rozpoznany jako realny obszar pomocy psychologicznej i terapeutycznej. Nie jest to więc prywatna nadinterpretacja czy modny język psychologii, ale temat wyraźnie obecny w oficjalnych działaniach zdrowotnych we Wrocławiu.
Psychoterapia DDA/DDD nie polega na rozpamiętywaniu przeszłości
W MENTIS często spotykamy osoby, które długo zwlekały z kontaktem, bo wydawało im się, że „to już było”, „trzeba po prostu iść dalej” albo „inni mieli gorzej”. Tymczasem psychoterapia DDA i DDD nie służy temu, by bez końca wracać do dawnych historii. Jej celem jest zrozumienie, jak przeszłość nadal działa tu i teraz: w relacjach, w sposobie regulowania emocji, w obrazie siebie, w przekonaniach o bliskości i bezpieczeństwie. Czasem objawia się to chronicznym napięciem, czasem trudnością w zaufaniu, czasem poczuciem, że na miłość i spokój trzeba sobie zasłużyć.
W tym sensie psychoterapia jest nie tyle analizą minionych wydarzeń, ile odzyskiwaniem wpływu na teraźniejszość. Wnioski z przeglądu Susan L. Harter są tu bardzo pomocne, bo pokazują, że trudności dorosłych dzieci alkoholików obejmują wiele obszarów jednocześnie: emocje, relacje, samoocenę i ogólne funkcjonowanie psychospołeczne. To właśnie dlatego skuteczna pomoc rzadko opiera się na jednej poradzie. Potrzebna jest raczej spokojna, pogłębiona praca nad starymi mechanizmami, które kiedyś pomagały przetrwać, ale dziś utrudniają dojrzałe życie.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc we Wrocławiu?
Nie trzeba czekać na całkowity kryzys. Jeżeli w domu rodzinnym był alkohol, chaos, przemoc, nieprzewidywalność albo emocjonalna nieobecność, a dziś pojawiają się trudności w relacjach, lęk, przewlekły stres, poczucie winy, problem z granicami albo wrażenie, że całe życie trzeba być „na wysokich obrotach”, to są wystarczające powody, by rozważyć psychoterapię. Właśnie tak bardzo często zaczyna się droga osób, które po latach odkrywają, że ich dorosłe życie nadal jest podporządkowane dawnemu chaosowi.
W MENTIS Centrum Psychoterapii, Rozwoju i Wsparcia we Wrocławiu patrzymy na ten problem z uważnością i bez uproszczeń. Nie sprowadzamy człowieka do etykiety DDA czy DDD, ale pomagamy zrozumieć, co naprawdę stoi za napięciem, trudnością w bliskości, perfekcjonizmem czy zmęczeniem, które nie mija mimo wysiłku. Jeżeli temat alkoholizmu w rodzinie i jego psychicznych konsekwencji jest Ci bliski, pierwszy kontakt z psychoterapeutą może być początkiem bardzo ważnej zmiany. Nie po to, by utknąć w przeszłości, ale po to, by wreszcie odzyskać wpływ na własne życie tu i teraz.
